Bà Đặng Huỳnh Mai, nguyên Thứ trưởng Bộ GD-ĐT, Phó Chủ tịch Hội Bảo vệ quyền trẻ em Việt Nam, người gắn bó lâu năm với ngành giáo dục đã chia sẻ với VietNamNet về những kỷ niệm thời đi học của mình.

9 tuổi được dạy một bài học về “thật thà”

Năm học lớp 4, tôi không biết học Tập làm văn và rất ghét. Nhưng nhờ có tập bài mẫu của cậu tôi để lại nên tôi cứ chép theo và học thuộc nên trở thành người giỏi văn của lớp.

Tuy nhiên, hôm đó tôi chép một bài mà không có ý thức gì cả. Đó là, tả người ăn mày. Tôi còn nhớ đoạn nhập đề: “Sau bữa cơm thịnh soạn, gia đình tôi quây quần bên gian nhà giữa. Bỗng từ ngoài ngõ vọng vào tiếng lạy ông lạy bà làm ơn làm phước bố thí cho kẻ bần hàn bát cơm chén gạo. Tôi ngẩng mặt nhìn lên thì ra là ông lão ăn mày đã đến nhà tôi từ bao giờ…”.

Cô giáo dạy tôi lúc đó rất nghiêm khắc và thường chỉ cho đến điểm 8 là cao nhất. Với bài này cô chấm cho tôi 8 điểm. Nhưng cô gọi tôi đứng lên và hỏi: “Em chỉ cần giải thích cho tôi 2 từ thì bài văn này cô sẽ cho em 10 điểm, còn nếu không thì phải quỳ gối“.

Cô đã hỏi tôi: “Bữa cơm thịnh soạn là gì?“.

Tôi đã “chào thua” và bị quỳ gối. Tâm trạng tôi lúc đó buồn vô cùng và thất vọng nữa. Cảm giác cả lớp sẽ khinh mình, không tôn trọng nữa. Ý nghĩ cô giáo đã cư xử với mình như một kẻ ăn cắp khiến tôi không còn muốn học môn này.

Rồi 2 tuần trôi qua trong buồn tẻ. Đến sáng thứ 2 tuần kế tiếp, cô giao bài: “Hãy viết về mẹ của em“. Hồi đó, bố tôi đi tập kết, tôi ở nhà với mẹ và các cô. Tôi viết và nộp bài, rồi không màng đến nữa. Hôm cô giáo trả bài, tôi cũng không quan tâm.

Nhưng rồi cô đã quay xuống bảo tôi: “Hôm nay em viết bài này đúng thực là bài của em. Cô cho em 10 điểm và đề nghị cả lớp lấy đó làm bài mẫu“. Từ đó, tôi trở lại là “người hùng” và tự tin hơn trong học tập.

Không còn làm lãnh đạo ngành Giáo dục nhưng nguyên Thứ trưởng Đặng Huỳnh Mai vẫn tích cực tham gia các chương trình, dự án liên quan đến quyền của trẻ em, hỗ trợ để trẻ được đến trường. Ảnh: Bảo Anh

Kể câu chuyện để thấy rằng, vai trò của giáo viên rất quan trọng trong việc dạy dỗ học trò.

Khi tôi học lớp 6 (năm 1963) cũng thế, rất sợ môn Hình học và không thể học nổi. Tôi cũng được các bạn cho chép bài nhưng không chịu chép mà “đòi” phải hiểu. Thi học kỳ 1, tôi đạt 15/20 điểm. Cảm thấy rất buồn!

Rồi lớp tôi được đổi ông thầy giáo khác. Tôi mua một cuốn sách dành cho HS trung bình và đọc cách họ giải, giải lại rồi đưa cho thầy xem. Thi học kỳ 2 thầy chỉ cho thi Hình. Lúc trả bài thầy nói: “Tôi rất là “khó”, nhưng có một bài mà tôi không thể giảm được điểm nào, đành cho 20/20 điểm“. Tôi còn không nghĩ ra mình. Nhưng từ đó tôi thấy tự tin hơn, vì thầy nói “tôi rất là khó“. Sau đó, thầy bảo tôi bỏ quyển sách kia mà dùng quyển sách dành cho HS giỏi về tự học, không hiểu thì hỏi thầy.

Thầy dạy lơ mơ không cho vào lớp

Còn nhớ, hồi lớp 9, chúng tôi vào năm học đến 2 tháng mới có thầy dạy Lý. Lên lớp, thầy cứ đứng trên bảng dạy ào ào. Được khoảng hơn tuần, một buổi thầy vào lớp, thấy cả lớp để hết sách vở trong hộc bàn. Thầy hỏi: “Lớp muốn gì đây?“.

Tôi đại diện lớp đứng lên nói: “Chúng em đề nghị thầy dạy giải bài tập vì thầy dạy lý thuyết không chúng em không hiểu gì“. Nhưng thầy bảo, không kịp chương trình thì ai chịu trách nhiệm. Tôi nói luôn, chúng em là người chịu trách nhiệm, vì học không hiểu thì học để làm gì.

Vậy là, từ hôm đó, bắt đầu vào lớp là thầy không dạy mà gọi những học trò nào có ý kiến lên bảng sửa bài tập. Sai thầy sẽ sửa lại. Cứ như vậy. Có lẽ nhờ thế mà chúng tôi giỏi lên. Sau đó, thầy quý lớp chúng tôi lắm.

Hồi đó, thầy dạy lơ mơ là chúng tôi không cho vào lớp.

Còn nợ “bạn học dốt” lời xin lỗi

Nguyên Thứ trưởng Đặng Huỳnh Mai trao đổi với GS.TS Phạm Tất Dong, PCT Hội Khuyến học Việt Nam tại một hội thảo diễn ra tháng 7/2010.

Hồi học lớp 8, tôi ngồi cạnh một cô bạn rất dốt, nhưng không làm bài dùm thì sẽ bị vẽ vào quần áo. Lúc đó tôi nghĩ, thôi kệ, nhà bạn giàu, mình giúp, bạn mời mình ăn sáng, còn hơn là gây gổ với nhau.

Từ đó, khi bạn lên trả bài, ngồi dưới chúng tôi phải viết chữ to vào tờ nháp để bạn nhìn thấy. Môn Tập làm văn mình soạn bài, bạn lên chấm được 18/20. Thầy “cắc cớ” gọi mình lên, vở kia có chữ của thầy rồi, mình không có vở, thầy cho mình 2 con 0 vào sổ.

Giải phóng xong, cô bạn này trở thành giáo viên, tôi làm cán bộ quản lý giáo dục của Sở. Trong thâm tâm tôi nghĩ rất coi thường vì ngày xưa bạn này học rất dốt. Nhưng cuối cùng bạn vẫn là giáo viên giỏi. Những người có con học kém, đưa cho bạn kèm đều lên trung bình.

Chính vì thế tôi không đồng tình với giáo viên dạy giỏi là dạy học sinh giỏi mà giáo viên giỏi là biết dạy đối tượng nào là đúng.

Tôi tiếc là không kịp nói lời xin lỗi với bạn vì bạn đã mất.

15 năm học phổ thông

Từ nhỏ tôi đã mơ làm bác sĩ. Vì những người giỏi đều làm bác sĩ. Cũng vì lúc đó, bà, mẹ đều ốm đau muốn làm bác sĩ để chăm sóc. Thứ nữa, hồi đó cứ ai làm bác sĩ là có ôtô riêng nên tôi mê lắm. Còn làm giáo viên chỉ có ông hiệu trưởng mới có.

Nhưng khi lớn lên, lại thích theo học hành chính quốc gia, ra trường sẽ làm Phó quận nhưng không được vì “lý lịch không rõ ràng”.

Số phận đẩy đưa vào vùng giải phóng. Năm 1968, tổ chức bảo vào rừng học cấp tốc sư phạm 12+2 để giải phóng ra làm hiệu trưởng. Cứ nghĩ ăn Tết xong, mình từ đứa học trò đứng lên làm hiệu trưởng hiệu triệu từ BGH, tới giáo viên, HS. Thấy thế mê quá nên đi theo. Nhưng học xong không giải phóng nên lại xuống làm giáo viên.

Đến cuối năm 1971, tôi được bí mật đưa về Vĩnh Long, học lại 3 năm cấp 3 và 1 năm sư phạm. Đây là thời kỳ “hoạt động cách mạng”, phải học lại để cùng HSSV đấu tranh.

Đến nay, sau nhiều năm gắn bó với giáo dục, nguyên Thứ trưởng Đặng Huỳnh Mai đã đúc rút ra một điều rằng, vấn đề cốt lõi của giáo dục vẫn là đội ngũ giáo viên…

Cập nhật theo:Tinmoi.vn

Cảnh chen chúc chờ nộp tiền. Ảnh: bka.vn

Thế là sắp hết hạn đóng học phí rồi. Tôi mai phục ở C1 từ 12h30 hòng nộp sớm cho xong cái món nợ này. Án kỷ luật cảnh cáo mức 1 nếu không nộp học phí đúng hạn làm tôi lo lắng mấy hôm nay.

Quả thật ở một trường như Đại học Bách khoa Hà Nội, tôi chưa thấy việc nào nó lại gian khổ, đổ nhiều mồ hôi và độc hại như công việc nộp học phí.

Người ở đâu mà đông kín, xô đẩy nhau vào cái phòng con con tựa như người ta nhồi thịt xay ruốc vậy.

Rồi! Cửa phòng đã mở. Bao con mắt học trò chen lấn hướng về phía khuôn mặt khó đăm đăm của một chị. Được biết, chị này tên Linh.

Tôi cùng một gã học cùng lớp với nhau chen vào được tốp đầu tiên. Căn phòng xếp những dãy bàn hình chữ Z có góc vuông để ngăn cách người đến xin nộp tiền và người cho phép được nộp. Phải đứng chờ thôi.

Mỏi chân nhưng không ai dám ra ngoài vì sợ mất chỗ – cái chỗ đã phải chờ đợi cả tiếng đồng hồ mới có. Người vào càng ngày càng đông, khoảng hơn trăm người đứng kín cả phần bên kia chữ Z. 10 phút rồi 20 phút trôi qua. Số tiền chờ giải quyết của tôi vẫn nằm chỏng chơ trên bàn.

Rồi một chị nữa tên Quyên bước vào. Tiếng vỗ tay râm ran cùng những tiếng hò hét thể hiện niềm sung sướng vô bờ của cả đám đông vang lên. Thì ra đây mới là người có trách nhiệm thu học phí cho lớp tôi. Tôi nhìn đồng hồ lúc này là hơn 2h.

Chờ mãi, chờ mãi xấp tiền của tôi vẫn chưa được giải quyết. Tôi định đi ra cho dễ thở một chút. Nhưng, bi kịch thay, cái phòng này có vào mà không có ra. Nhích ra một chút thì tôi bị mắc kẹt, bị các bộ phận quý hóa của bao con người cứ thi nhau ép vào khiến tôi thấy ngạt thở, hoảng hồn tôi lại chui vào.

Chợt nhớ đến nhà văn Azit Nêxin từng viết: “Đôi khi người ta vô tình có thể giết người”, rồi lại nhớ đến cái nước Ảrập Xê-út có cái Thánh địa Mecca thần thánh kỳ diệu đến mức mà năm nào cũng có cả trăm người hành hương bỏ mạng vì chen lấn trên một chiếc cầu nọ.  Chị Linh thì vẫn luôn mồm gắt gỏng, khuôn mặt khó đăm đăm. Lúc đầu chị còn nhắc nhở, rồi sau kêu to, rồi quát, rồi gào lên: “Im hết mồm đi!”.

Vài anh nóng quá cởi hết áo rét ra còn độc mỗi cái áo cộc. Giá như không có 3 – 4 bạn nữ đứng đó thì không biết họ sẽ cởi mở đến thế nào. Thôi thì đủ mùi bốc lên ngào ngạt. Mỗi người vài mililít mồ hôi cùng góp lại để hòa tấu thành một giai điệu nồng nặc du dương.

“Tắt quạt đi! Không tắt tôi không thu nữa đâu” – giọng chị Linh lại vang lên, Chúa mới cứu được chúng tôi! Những luồng gió mát mẻ vừa mới ào tới lại vụt tắt như trêu ngươi những kẻ khốn khổ này.

Do sự chen lấn thái quá và bất đắc dĩ của đám đông, mấy chiếc bàn của chữ Z bị xô lệch vào trong, chị Linh lại quát tháo  chúng tôi: “Ngồi xuống! Ngồi hẳn xuống mà đẩy bàn về vạch cũ, không là tôi không thu nữa đâu”.

Thế là thời gian tù đày của tôi lại tăng thêm vài phút để dành cho việc kéo đẩy bàn ghế.  Đi nộp tiền mà khác nào đi xin? Không nhã nhặn là người ta năm lần bảy lượt dọa không nộp!

Khốn khổ cho cái thân tôi, do không chuẩn bị đủ học phí nên hôm nay tôi không được giải quyết. Là chỉ nghe người ta nói thế mà không làm sao len vào để mà trình bày, cũng chẳng biết số phận cái xấp tiền đó đã đi về đâu. Trong giấy báo nộp học phí, số tiền không khớp với số phải nộp ở đây.

Tuyệt vọng đứng trong tiến thoái lưỡng nan, tôi đành chịu mắc kẹt trong phòng mà không biết làm thế nào. Nỗi lo cho món tiền hai triệu của mình càng ngày càng lớn, ngộ nhỡ khi nó bị trả lại, có ai đó “tốt bụng” nhận hộ thì chắc một vài món đồ bất ly thân của tôi có thể phải an dưỡng ở tiệm cầm đồ.

Vừa nãy tôi cũng thấy náo loạn lên vì chị Quyên trả lại 100 nghìn đồng cho tên nào đó mà giờ không ai biết nó đang phiêu du trong túi của ai?

Ông anh gọi điện bảo tôi đưa cho chìa khóa nhà, tôi bảo đang chết dở ở đây, thế là anh tôi đành vào đây lấy. Thật bất ngờ về khả năng của anh tôi, anh len vào được tận chỗ tôi đứng. Quá kiệt sức, tôi nhờ cậy anh đưa nốt số tiền còn thiếu chen vào nộp giùm.

Vài người từ đâu đến giải quyết tình hình, gọi thêm bảo vệ, hứa hẹn sẽ thu cho tất cả đến bao giờ xong thì thôi chứ không phải là 3h30 như thường lệ và họ bắt đầu đuổi bớt một số sinh viên đi ra ngoài. Tôi được giải thoát, đi ra, phó mặc cho ông anh làm thế nào thì làm.

Ngoài trời mới đẹp đẽ làm sao, tự do muôn năm! Mãi rồi ông anh tôi cũng ra, tôi sung sướng cầm tờ giấy bé tẹo chứng nhận mình đã hoàn thành nhiệm vụ sinh viên một cách gian khổ và không kém phần bi tráng.

Tôi chỉ còn mấy lần phải nộp học phí như thế nữa là ra trường thôi mà. Nhưng, để đi nộp học phí, tôi đã phải bỏ mất cả buổi điểm danh môn quân sự, bạn bè tôi cũng vậy, đều phải dành từ 1 đến 3 tiếng đồng hồ, cũng phải bỏ học là cái chắc, mà không biết có thoát được cái nợ này. Xem ra tôi còn may chán!

Trần Anh Tú
(Sinh viên lớp Tự động hóa 2, k52 (ĐH Bách khoa)

Theo Tiền Phong Online